مقصود از مجازاتهای اصلی چیست؟بخش چهارم

در ادامه ی پست های قبلی ،لازم به ذکر است که بدانیم مجازات قصاص به عنوان یکی از مجازاتهای اصلی نام برده شده در قوانین کیفری ما از نظر ماهیتی به چه شکل است و به ارائه ی نکاتی در خصوص این نوع مجازات ،از جمله دانستن اینکه آیا مجازات قصاص قابل عفو است یا اینکه حق قصاص متعلق به چه کسانی است ،خواهیم پرداخت.

در قوانین جزایی قبل از انقلاب مجازات قتل عمدی اعدام بود که در ضمن ماده ۱۷۰ بیان شده بود و صدمات عمدی جسمانی به موجب مواد ۱۷۲ و ۱۷۳ قانون مجازات عمومی دارای مجازات حبس بود ولی در سال ۱۳۶۱ مجازات قتل عمدی، قطع عضو و جرح عمدی را قصاص تعیین کردند.

ماهیت قصاص

قصاص از مصادیق حق است و یک حق غیر مالی است است چون با اجرای آن نفع مادی و قابلیت تقویم به پول برای اولیای دم از بین می رود و حقی است که قابل اسقاط است و ازحق الناس است.

صاحبان حق قصاص

مشهور فقها معتقدند که حق قصاص در اثر جنایت بوجود می آید و چون جنایت بر خود مجنی علیه وارد شده است طبعاً حق قصاص برای خود او بوجود می آید لیکن چون مقتول به سبب موت مرگ نمی تواند این حق را استفاده کند این حق جزء ماترک بوده و به وراث به ارث ماده 348 قانون مجازات اسلامی میرسد و بین همه آنها مشترک است و بر اساس سهم ورثه بین آنها تقسیم می شودلذا شیعه معتقد است سهم الارث اولیای دم از قصاص بگونه ایست که هر کدام تک تک حق قصاص دارند و اگر فقط یکی خواستار قصاص باشد می تواند قصاص کند بعد از اینکه سهم بقیه را از دیه داده باشد.

مقصود از مجازاتهای اصلی چیست؟بخش چهارم


آیا حق قصاص قابل عفو است؟

قصاص یک مجازات الزامی نیست و بلکه بنا به طبیعت حق الناسی آن، نه تنها قابل عفو و مصالحه می باشد بلکه بر آن تاکید فراوان نیز شده است:

عفو توسط افراد زیر بنا به شرایط میتواند صورت گیرد:

1.مجنی علیه 2. اولیای دم 3. ولی امر یا حاکم شرع

وفق ماده 347 قانون مجازات اسلامی: صاحب حق قصاص در هر مرحله از مراحل تعقیب، رسیدگی یا اجرای حكم میتواند به طور مجانی یا با مصالحه، در برابر حق یا مال گذشت كند.

در مواردی مانند اینکه مقتول ولی نداشته باشد یا شناخته نشود یا به او دسترسی نباشد،حاکم شرع ولی او خواهد بود که می تواند قصاص کند یا در قبال گرفتن دیه عفو کند ولی حق عفو بدون عوض را ندارد.

وفق ماده 351 قانون مجازات اسلامی در رابطه با اولیای دم بیان میدارد که :ولی دم، همان ورثه مقتول است به جز زوج یا زوجه او كه حق قصاص ندارد.

در ارتباط با قصاص لازم به ذکر است که حق قصاص به زن یا شوهر به ارث نمیرسد.ولی مطابق با ماده 352 قانون مجازات اسلامی اگر حق قصاص، به هر علت، تبدیل به دیه شود یا به مال یا حقی مصالحه شود، همسر مقتول نیز از آن ارث میبرد. اگر برخی از اولیای دم، خواهان قصاص و برخی خواهان دیه باشند، همسر مقتول، از سهم دیه كسانی كه خواهان دیه میباشند، ارث میبرد.

در ارتباط با صاحبین حق قصاص در پست مربوط به مبحث قصاص مفصلا توضیح داده خواهد شد .




نظرات کاربران


درباره ما تماس با ما همکاری با ما
logo-samandehi